Φροντίζω | Οι Πτώσεις στους Ηλικιωμένους
O ΦΡΟΝΤΙΖΩ είναι μία μη κυβερνητική, μη κερδοσκοπική οργάνωση που ασχολείται με ποικιλία δραστηριοτήτων, όπως τη φροντίδα, την υποστήριξη, την εκπαίδευση και την κατάρτιση των ατόμων που ανήκουν σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Παραδείγματα τέτοιων ομάδων είναι:οι μοναχικοί ηλικιωμένοι, άτομα με σοβαρά προβλήματα υγείας, άτομα με αναπηρία ή με ειδικές ανάγκες, άτομα τα οποία δεν μπορούν να αυτοεξυπηρετηθούν.
vulnerable social groups, elder care, Lonely elders, support, special needs, frodizo, disabled, ΦΡΟΝΤΙΖΩ, αναπηρία, άτομα με ειδικές ανάγκες, μοναχικοί ηλικιωμένοι, ηλικιωμένοι, προβλήματα υγείας, ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, ΜΚΟ
643
single,single-post,postid-643,single-format-standard,ajax_fade,page_not_loaded,,vertical_menu_enabled,vertical_menu_with_bg_image,select-theme-ver-2.2,wpb-js-composer js-comp-ver-4.2.3,vc_responsive
elder-care

Οι Πτώσεις στους Ηλικιωμένους

Ως πτώση ορίζεται το αναπάντεχο γεγονός κατά το οποίο ο μετέχων βρίσκεται ξαπλωμένος στο έδαφος, στο πάτωμα ή σε ένα χαμηλότερο επίπεδο. Οι πτώσεις είναι μία από τις κυριότερες αιτίες νοσηρότητας, θνητότητας και απώλειας της ποιότητας της ζωής στους ηλικιωμένους ασθενείς. Είναι πάντα δύσκολο να εκτιμηθεί το σύνολο των συνεπειών των πτώσεων, αλλά περιλαμβάνουν τόσο σωματικό, όσο και ψυχολογικό τραύμα.

Οι πτώσεις καταλαμβάνουν την πρώτη θέση της θνητότητας από ατύχημα στους ηλικιωμένους και υπολογίζεται ότι είναι υπεύθυνες για το 40% των θανάτων από κακώσεις στους άνω των 65 ετών. Κατάγματα των ισχίων, του καρπού, του μηριαίου όπως και βαριές μυϊκές βλάβες είναι συχνές. Αλλά αυτό αποτελεί μικρό μέρος μόνο του προβλήματος. Το πλείστον των πτώσεων δεν προκαλεί τραυματισμούς, αλλά οι στατιστικές δύσκολα μπορούν να περιγράψουν τον φόβο, την ταπείνωση και την αναπηρία, ψυχική και σωματική, την οποία επιφέρουν στους ηλικιωμένους ασθενείς.

Οι πτώσεις συχνά δεν γνωστοποιούνται στους θεράποντες για πολλούς λόγους: μερικοί ασθενείς δεν αναφέρουν ποτέ τις πτώσεις, ούτε οι γιατροί περιλαμβάνουν τις πτώσεις στη λήψη ιστορικού, δεν υπάρχει τραυματισμός κατά την πτώση και τέλος, πολλοί ασθενείς και γιατροί θεωρούν τις πτώσεις φυσιολογικό μέρος της γήρανσης. Οι γιατροί καλούνται συχνά στο σπίτι των ασθενών για πτώσεις όπου συνυπάρχουν κακώσεις.

Οι πτώσεις στους ηλικιωμένους είναι το αποτέλεσμα υποκείμενων παραγόντων κινδύνου και νοσημάτων και το λεπτομερές ιστορικό από τον ασθενή ή τους ανθρώπους που τον φροντίζουν μπορεί να διαφωτίσει τα αίτιά τους και να βοηθήσει στην πρόληψή τους. Όταν η λήψη του ιστορικού δεν είναι δυνατή λόγω μη καλής συνεργασίας με τον ασθενή και τους γύρω του, ο γιατρός θα πρέπει να αποκλείσει την παρουσία δυνητικά θανατηφόρων αιτίων που προκαλούν πτώσεις.

 Επιδημιολογικά στοιχεία

Η επίπτωση των πτώσεων αυξάνει με την ηλικία. Υπολογίζεται ότι το 30-40% των ηλικιωμένων άνω των 65 ετών της κοινότητας εμφανίζουν μία πτώση ετησίως, ενώ το ποσοστό αυτό φθάνει στο 50% για άτομα άνω των 80 ετών. 10%-15% των πτώσεων προκαλούν σοβαρούς τραυματισμούς και γύρω στο 50% προκαλούν ελαφρούς τραυματισμούς. Οι ψυχολογικές επιπλοκές των πτώσεων έχει αναγνωρισθεί ότι είναι πολύ συχνότερες των σωματικών επιπλοκών. Ο φόβος νέας πτώσης, που αποκαλείται η μετά την πτώση αγχώδης διαταραχή, κατά το μετατραυματική αγχώδης διαταραχή αποτελεί ένα νέο αναγνωρίσιμο κλινικό σύνδρομο της 3ης ηλικίας.

Αίτια πτώσεων:

Η χρήση φαρμάκων είναι μία από τις πιο κοινές σημαντικές, αναστρέψιμες αιτίες πτώσεων. Χρήση κατασταλτικών, υπνωτικών, αντικαταθλιπτικών και αγχολυτικών, πιθανόν να συνδέεται με πτώσεις, ενώ λήψη πολλαπλών φαρμάκων ταυτόχρονα έχει, επίσης, συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο πτώσεων.

  • Οι διαταραχές ύπνου (αϋπνία)
  • Η ορθοστατική υπόταση
  • Η έξη προς ούρηση (πχ. σε ασθενείς με υπερτροφία προστάτη ή άλλα ουρολογικά προβλήματα).
  • Η γεροντική άνοια.
  • Η κατάχρηση οινοπνεύματος διπλασιάζει την πιθανότητα πτώσης.
  • Το υπογλυκαιμικό επεισόδιο π.χ. σε διαβητικούς υπό αγωγή με δισκία ή ινσουλίνη.
  • Μυοπάθεια, αρθραλίες-αρθρίτις ισχίων ή γονάτων.
  • Η νόσος Πάρκινσον.
  • Το αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο.
  • Στένωσή αγγείων τραχήλου. Αποφρακτική αρτηριοπάθεια κάτω άκρων.
  • Αναιμία (βαριάς μορφής).
  • Πνευμονία, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια.
  • Συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, αρρυθμία, στηθάγχη-ισχαιμική καρδιοπάθεια.
  • “Ιλιγγος, ανεξαρτήτου αιτιολογίας,
  • Μείωση οπτικής οξύτητας π.χ. λόγω καταρράκτη.
  • Η επιληψία αλλά και, σπανιότερα, νευρολογικά νοσήματα όπως ο υδροκέφαλος χαμηλής πίεσης, τα παρεγκεφαλιδικά σύνδρομα.
  • Περιβαλλοντικοί παράγοντες που προδιαθέτουν σε πτώσεις:
  • Υπερυψωμένα τμήματα του δαπέδου, άκρες χαλιών που κάνουν στροφή, διάσπαρτα αντικείμενα ή ζώα.
  • Κακός φωτισμός σε συνδυασμό με πιθανή μείωση της οπτικής οξύτητας των ηλικιωμένων και διαταραχές της ισορροπίας.
  • Το 1/3 των πτώσεων από ατύχημα επέρχονται στα σκαλοπάτια: οι ηλικιωμένοι ασθενείς χάνουν τα τελευταία βήματα, πιστεύοντας λανθασμένα ότι έχουν φθάσει στο τέλος της σκάλας.
  • Οι κακοφωτισμένες σκάλες και οι μη εφοδιασμένες με ράμπες συντελούν συχνά σε πτώσεις, όπως και οι ολισθηρές ή παγωμένες επιφάνειες.
  • Η εξέταση των υποδημάτων των ηλικιωμένων επίσης μπορεί να μας υποδείξει τα αίτια της πτώσης: ψηλά τακούνια, παπούτσια που γλιστράνε, ή όταν ο ηλικιωμένος κυκλοφορεί ξυπόλητος ή με κάλτσες. Επίσης, η πτώση μπορεί να είναι αποτέλεσμα συνδυασμού παθολογικού προβλήματος και περιβαλλοντικού παράγοντα, ως αναφέρεται ανωτέρω.

 

Παράγοντες κινδύνου για πτώσεις

Οι πτώσεις συνήθως δεν είναι αποτέλεσμα ενός μόνο αιτιολογικού παράγοντα, είναι πολύπλοκα γεγονότα που προκαλούνται από συνδυασμό ενδογενών και εξωγενών παραγόντων.

Ενδογενείς παράγοντες

Οι παράγοντες αυτοί μπορούν να χωριστούν σε τρεις μεγάλες κατηγορίες: α) αλλαγές λόγω ηλικίας (αλλαγές στην όραση, την ισορροπία, τη βάδιση, αλλαγές στο μυοσκελετικό και καρδιαγγειακό σύστημα), β) παθολογικές καταστάσεις και γ) χρήση φαρμάκων.

α) Αλλαγές σχετιζόμενες με την ηλικία

Η κινητικότητα, η ικανότητα να διατηρείς όρθια στάση, να περπατάς και να μεταφέρεσαι αποτελεσματικά, εξαρτάται από τη λειτουργία και την ακεραιότητα πολλών συστημάτων, όπως του οπτικού, του νευρολογικού, του μυοσκελετικού και του καρδιαγγειακού συστήματος. Καθώς η ηλικία προχωρά, μειώνεται η λειτουργία αυτών των συστημάτων, επηρεάζεται η βάδιση και η ισορροπία και αυξάνεται ο κίνδυνος πτώσης.

  • Αλλαγές στην όραση
  • Αλλαγές στην ισορροπία
  • Αλλαγές στη βάδιση
  • Αλλαγές στο μυοσκελετικό σύστημα
  • Αλλαγές στο καρδιαγγειακό σύστημα

 

β) Παθολογικές καταστάσεις

Σημαντικό παράγοντα κινδύνου για πτώσεις αποτελεί η συνύπαρξη χρόνιων παθολογικών καταστάσεων, όπως η κατάθλιψη, το παροδικό ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο, η υπέρταση, η ελλιπής διατροφή με συνακόλουθη έλλειψη βιταμίνης D, πρωτεϊνών κ.λπ., η αφυδάτωση, οι διαταραχές ρύθμισης του σακχάρου, οι αγγειακές διαταραχές ιδίως των κάτω άκρων (που επηρεάζουν την ισορροπία), καθώς και καταστάσεις που μπορεί να προκαλέσουν ελάττωση της αισθητικότητας των κάτω άκρων.

γ) Χρήση Φαρμάκων

Καθώς ο οργανισμός μεγαλώνει, αλλάζει η αντίδρασή του στα φάρμακα. Φαρμακοκινητικές και φαρμακοδυναμικές αλλαγές συμβαίνουν επηρεάζοντας τη δράση ενός φάρμακου στο σώμα, αλλά και την αντίδραση του σώματος σ’ αυτό. Για παράδειγμα, οι βενζοδιαζεπίνες και τα ψυχοτρόπα αποβάλλονται καθυστερημένα και

παρατείνεται η ημίσεια ζωή τους στους ηλικιωμένους. Αυτές οι αλλαγές μπορεί να κάνουν τους ηλικιωμένους επιρρεπείς σε αλληλεπιδράσεις και παρενέργειες των

φαρμάκων, οι οποίες αυξάνουν τον κίνδυνο πτώσεων και τραυματισμών. Τα φάρμακα που συνδέονται συχνότερα με πτώσεις είναι τα διουρητικά, τα υπνωτικά και ηρεμιστικά, τα αντικαταθλιπτικά, τα ψυχοτρόπα και τα αντιυπερτασικά φάρμακα. Όλα αυτά μπορεί να επηρεάσουν τον έλεγχο στάσης, τον κινητικό και αισθητικό συντονισμό και τις γνωστικές λειτουργίες και να επηρεάσουν την ισορροπία και τη βάδιση, προκαλώντας πτώση. Επίσης, η πολυφαρμακία – η χρήση 4 ή περισσοτέρων φαρμάκων – αποτελεί κίνδυνο πτώσεων.

Εξωγενείς παράγοντες

Αρκετοί εξωγενείς παράγοντες παίζουν σημαντικό ρόλο στην πρόκληση πτώσεων. Οι εξωγενείς παράγοντες περιλαμβάνουν:

α) ακατάλληλα υποδήματα και ρουχισμό, β) ακατάλληλα βοηθήματα, γ) περιβαλλοντικούς κινδύνους.

α) Ακατάλληλα υποδήματα και ρουχισμός

β) Ακατάλληλα βοηθήματα

γ) Περιβαλλοντικοί παράγοντες κινδύνου

Επιπλοκές των πτώσεων

 Οι πιο συχνές επιπλοκές μετά από πτώση είναι κατάγματα του καρπού, των ισχίων και των σπονδύλων. Το χρόνιο υποσκληρίδιο αιμάτωμα μετά κρανιοεγκεφαλική κάκωση, μετά από πτώση, είναι μία εύκολα διαλανθάνουσα επιπλοκή σε ηλικιωμένα άτομα τα οποία εμφανίζουν νέα νευρολογικά συμπτώματα.

Ασθενείς που είναι ανίκανοι να σηκωθούν από πτώση διατρέχουν τον κίνδυνο για αφυδάτωση, διαταραχές ηλεκτρολυτών, ραβδομυόλυση και υποθερμία. Ο φόβος της πτώσης (μετά από αντίστοιχο επεισόδιο) είναι ένας αρνητικός αλλά θεραπεύσιμος παράγοντας, για την ψυχολογία των ηλικιωμένων ανθρώπων.

Ένα από τα πιο συνηθισμένα σοβαρά αποτελέσματα μιας πτώσης, είναι το κάταγμα, το οποίο, στα ηλικιωμένα άτομα, σχετίζεται με το βαθμό της οστεοπόρωσης, που υπάρχει κατά τη στιγμή της πτώσης. Πιο συχνό, είναι το κάταγμα στην περιοχή του ισχίου. Στις χώρες της Δύσης, η συχνότητα των καταγμάτων του άνω άκρου του μηριαίου έχει πάρει επιδημικό χαρακτήρα. Το 90% των καταγμάτων του ισχίου είναι αποτέλεσμα πτώσεων, ενώ το 12-20% των περιπτώσεων με κάταγμα στο ισχίο καταλήγουν σε θάνατο.

Πρόληψη πτώσεων και αντιμετώπιση

Θα πρέπει να τροποποιηθούν οι ακόλουθοι παράγοντες κινδύνου:

  • Έμφαση δίνεται με τη θεραπεία όλων των συμβαλλουσών παθολογικών καταστάσεων.(π.χ. νόσος Πάρκινσον, αναιμία, πνευμονία, αρρυθμία, στηθάγχη, μυοπάθεια, αρθρίτιδα, αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο κ.α.)
  • Ανύψωση κεφαλής (άνω μέρους) κρεβατιού, διακοπή ή αντικατάσταση φαρμάκων υψηλού κινδύνου για ορθοστατική υπόταση.
  • Εκπαίδευση σχετικά με την υγιεινή του ύπνου. Διακοπή ή αντικατάσταση των κατασταλτικών-αγχολυτικών φαρμάκων.
  • Σε ασθενείς με λήψη πολλαπλών φαρμάκων: Ανασκόπηση και επανεξέταση της λαμβανόμενης θεραπευτικής αγωγής.
  • Αντιμετώπιση υπάρχουσας οστεοπόρωσης. Έχει αποδειχθεί ότι λήψη συμπληρώματος βιταμίνης D οδηγεί σε σημαντική ελάττωση του κινδύνου πτώσεων, ιδίως αν υπάρχει και ανεπάρκεια της βιταμίνης.

 

Σχετικά με την τροποποίηση περιβαλλοντικών παραγόντων συνιστώνται:

  • Αποφυγή ολισθηρών πατωμάτων και χαλιών, να υπάρχουν δε προστατευτικά και στηρικτικά κιγκλιδώματα.
  • Καλός φωτισμός στο σπίτι και ιδιαίτερα στις περιοχές που οι πτώσεις είναι συχνότερες, όπως στα κλιμακοστάσια. Μέριμνα για καλό νυχτερινό φωτισμό σε περίπτωση που ο ηλικιωμένος χρειαστεί να σηκωθεί από το κρεβάτι για να πάει στο αποχωρητήριο ή κάπου αλλού στο σπίτι, όπως στην κουζίνα.
  • Τοποθέτηση χερουλιών στα μπάνια, στις ντουζιέρες ή στις καμπίνες λουτρού για να κρατούν και να βρίσκουν στήριξη οι ηλικιωμένοι, όταν πλένονται ή λούζονται. Επίσης να τοποθετούνται ειδικά αντιολισθητικά υλικά στο δάπεδο τους και να υπάρχουν καθίσματα. Επιπρόσθετα οι ηλικιωμένοι, εάν είναι απαραίτητο, και εφόσον είναι δυνατόν, θα πρέπει να μην κάνουν ντους και να μην λούζονται, όταν δεν υπάρχει άλλος κοντά τους. Άλλωστε χρειάζεται να υπάρχει μέριμνα για την ασφάλεια τους στο σπίτι.
  • Αποφυγή του περπατήματος με κάλτσες. Καλύτερα να χρησιμοποιούν παντόφλες με αντιολισθητικές ιδιότητες.
  • Τα έπιπλα δεν πρέπει να είναι ελαφριά, αλλά προτιμότερο βαριά έτσι ώστε, εάν χρειαστεί, ο ηλικιωμένος να αρπαχτεί από κάπου και να βρει στήριξη, ή σε περίπτωση πτώσης αυτά να μη μετακινούνται ή να γλιστρούν επιδεινώνοντας το πρόβλημα.
  • Σε ασθενείς με επανειλημμένες πτώσεις που μένουν μόνοι, συχνά πρέπει να γίνεται επιβεβαίωση της διαθεσιμότητας τηλεφώνου κοντά στο επίπεδο του πατώματος, φορητού τηλεφώνου, ή ενός ελαφρού συστήματος ραδιο-κλίσης. Η αντιμετώπισή τους θα πρέπει να περιλαμβάνει και τεχνικές έγερσης μετά πτώση.
  • Βοηθήματα όπως μπαστούνια και “περιπατητές”, είναι συχνά χρήσιμα. Οι φυσικοθεραπευτές είναι πολύτιμοι στην αξιολόγηση για τη χρήση βοηθήματος, επιλέγοντας το καλύτερο, και εκπαιδεύοντας τον ασθενή στη σωστότερη χρήση τους.
  • Eκπαίδευση στο βάδισμα, στην ισορροπία και σε ασκήσεις ενδυνάμωσης. Η τακτική σωματική άσκηση ανάλογα με την κατάσταση του κάθε ηλικιωμένου και τις συστάσεις του γιατρού του, συμβάλλει ουσιαστικά στη βελτίωση της μυϊκής του δύναμης και της ισορροπίας του.

Δεν υπάρχουν σχόλια

Δημοσίευση σχολίου